زهرى و مقاتل گفتند : اين مثلى است كه خداى تعالى زد براى مظاهران كه از اهل خود ظهار كردندى ، و گفتندى : انت علىّ كظهر امّي ، و براى متبنّيان كه ايشان ( 1 ) پسر خواندگان ( 2 ) گرفتندى گفت : چنان كه محال است كه مردى را دو دل باشد ، محال است كه يك شخص ( 3 ) هم زن او باشد هم مادرش ، و يا پسر او باشد و پسرى ديگر ( 4 ) . آنگه اين را به بيان ( 5 ) محقّق كرد و گفت : * ( وَما جَعَلَ أَزْواجَكُمُ اللَّائِي تُظاهِرُونَ مِنْهُنَّ أُمَّهاتِكُمْ ) * ، و نكرد آن زنان را كه شما از ايشان ظهار مىكنى مادران شما . ابو جعفر و ابو عمرو و ورش ، « اللَّاى ( 6 ) » خواندند بى همزه و بى مد ، و يعقوب ( 7 ) مهموز و ممدود خواند ( 8 ) بى « يا » . و اهل كوفه و شام به همز ( 9 ) تو و مدّ « يا » خواندند ، و انشدوا على قراءة نافع قول الشّاعر - شعر : من اللَّاء لم يحججن يبغين حسبة و لكن ليقتلن البرىء المغفلا و راويان ابن كثير از او خلاف كردند ، قوله : « تظاهرون » . اهل شام ( 10 ) به فتح « تا » و تشديد « ظا » خواندند ، و الاصل تتظاهرون من التّظاهر . و كوفيان جز عاصم خواندند : به فتح « تا » و تخفيف « ظا » على تقدير « تتظاهرون » به حذف « تا » بى ادغام ، و در اوّل با ادغام . و عاصم ، « تظاهرون » خواند به ضمّ « تا » و تخفيف « ظا » ، من المظاهرة . و آيت در أوس بن الصّامت آمد و در زنش خوله بنت ثعلبه ( 11 ) ، و قصّهء آن و حكم ظاهر در سورة المجادلة بيايد - ان شاء اللَّه ( 12 ) . * ( وَما جَعَلَ أَدْعِياءَكُمْ أَبْناءَكُمْ ) * ، و نكرد پسر خواندگان شما را پسران شما . « ادعياء » ، جمع دعىّ باشد ، فعيل به معنى مفعول ، يعنى مدعوّند به پسرى شما .

--> ( 1 ) . كا : ايشان كودكان را به پسرى گرفتندى . ( 2 ) . آط ، آب ، آج ، لب : پسرى كردگان ، مش : پسر ديگرى . ( 3 ) . همهء نسخه بدلها : زن . ( 4 ) . همهء نسخه بدلها : يا يك شخص هم پسر او باشد و هم پسر ديگرى . ( 5 ) . همهء نسخه بدلها : براى ايشان . ( 6 ) . همهء نسخه بدلها بجز كا : لاى / لاء . ( 7 ) . همهء نسخه بدلها نافع . ( 8 ) . همهء نسخه بدلها : خواندند . ( 9 ) . آب ، آج ، لب : به همزه . ( 10 ) . همهء نسخه بدلها تظَّاهرون . ( 11 ) . همهء نسخه بدلها بجز كا : تغلب . ( 12 ) . همهء نسخه بدلها بجز كا تعالى .